• nl
Zelfstandige inhuren: tot 2020 geen problemen meer

Zelfstandige inhuren: tot 2020 geen problemen meer

  • HRM

Op zaterdag 10 februari 2018 kopte het Financieel Dagblad: “Koolmees schiet zzp-wet af, maar heeft nog geen alternatief”. Het volledige artikel (pdf) leest u hier: FD 10-2-2018 Koolmees schiet Wet DBA af. Belangrijkste nieuws: de handhaving van de impopulaire wet DBA, die eerder al tot 1 juli 2018 was uitgesteld, wordt nu uitgesteld tot 1 januari 2020. Alleen “kwaadwillenden, die een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laten voortbestaan” hebben nog iets te vrezen van de belastingdienst. Maar die zal dan wel met sterk bewijs moeten komen, waar ze in de praktijk behoorlijk moeite mee blijken te hebben. Wat betekent dit nu concreet voor werkgevers?

De drie voorwaarden voor het dienstverband

Nog even in herinnering roepen: als iemand arbeid in of voor uw bedrijf verricht en hij voldoet aan de alle drie de volgende voorwaarden, dan is hij werknemer en dus geen zelfstandige:

• Er is een gezagsverhouding tussen u (de leidinggevende) en de arbeider
• De arbeider moet het werk persoonlijk verrichten
• Er wordt loon aan de arbeider betaald.

Heel kort: er is een gezagsverhouding als u niet alleen vertelt wat voor werk er gedaan moet worden maar ook hoe dat moet gebeuren; als de arbeider zelf het werk niet kan verrichten, bijvoorbeeld omdat hij ziek is, dan ligt het werk stil of u moet er zelf iemand anders voor zoeken; u betaalt iets aan de arbeider in geld of in natura. In de praktijk gaat het vooral om punt 1, de gezagsverhouding. Daarvan is soms onduidelijk of die er is. Het kabinet heeft beloofd meer duidelijkheid te zullen geven over die gezagsverhouding maar die duidelijkheid is er dus nog niet.

Nieuw aan te nemen zelfstandigen

Als u een nieuwe medewerker wilt inhuren en die medewerker wil graag als ZZP-er voor u werken dan is er tot 2020 nu geen probleem meer, u kunt dat gewoon doen. Wat nog steeds wel helpt om de schijn van schijnzelfstandigheid te vermijden is als die persoon nog een oude VAR-wuo heeft. Neem een kopie daarvan op in het dossier dat u voor die persoon aanlegt. Noem dat dossier trouwens geen “personeelsdossier” maar “leveranciersdossier“. Bewaar het dossier niet bij personeelszaken maar bij inkoop. Wat zeker ook helpt is als de medewerker al als zelfstandige te boek stond vóórdat hij voor u ging werken. Als dat zo is dan is het dus nuttig om de datum van zijn inschrijving bij de Kamer van Koophandel vast te leggen. Dat geldt ook voor andere bewijzen van zijn zelfstandigheid zoals een eigen website, voor welke andere bedrijven heeft hij al als zelfstandige gewerkt, enz. Zie ook de Zelfstandigencheck in het artikel Meer risico bij het inhuren van ZZP-ers? (Deel 2). Verder noemt u de persoon geen “medewerker” maar “opdrachtnemer”. U houdt geen beoordelings- of functioneringsgesprekken met hem zoals met uw werknemers. Natuurlijk kunt u zijn prestaties wel bespreken maar richt u dan op de vraag of hij wel doet wat hij moet doen. En niet op hoe hij dat doet want dat is zijn eigen verantwoordelijkheid.

Niet eerder als zelfstandige gewerkt

Heeft de persoon nog niet eerder als zelfstandige gewerkt maar wil hij dat wel gaan doen, dan zal hij zich moeten inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Daarop volgt automatisch inschrijving bij de belastingdienst. Neem kopieën van de bewijsstukken daarvan in het dossier op. Ook andere bewijzen van zijn zelfstandigheid zijn nu nog meer van belang. Hoewel de “Modelovereenkomst” iets is van de Wet DBA (die nu feitelijk in de ijskast is gezet) kan het in deze situatie toch verstandig zijn er een op te laten stellen. Zeker als er geen andere bewijzen van zelfstandigheid (meerdere opdrachtgevers, website, beletterde auto, serieuze hoeveelheid eigen gereedschap, eigen kantoor, enz.) geleverd kunnen worden. Wat ik nog steeds afraadt is om een werknemer uit dienst te laten gaan en vervolgens als zelfstandige weer in te huren. Zeker als de persoon dan geen andere opdrachtgevers heeft die een substantieel deel van zijn omzet binnenbrengen. Ook een zelfstandige exact hetzelfde werk laten doen als werknemers is af te raden. Want dat wordt dan al snel aangemerkt als een “fictief dienstverband” en dat begrip staat nog gewoon in de wet.

Bestaande zelfstandigen in uw bedrijf

Ik kom de situatie wel tegen dat er in een bedrijf mensen al langere tijd als zelfstandige werkzaam zijn voor wie dit bedrijf de enige opdrachtgever is. Vóór de Wet DBA kon zo’n bedrijf zich middels een Verklaring ArbeidsRelatie (VAR-wuo) vrij goed indekken tegen claims van de belastingdienst. Ná de invoering van de Wet DBA had die VAR vervangen moeten worden door een Modelovereenkomst, maar door alle onzekerheid over die wet is dat vaak niet gebeurd. Juist in deze situatie moet voorkomen worden dat de belastingdienst dit als “schijnzelfstandigheid” kan aanmerken. Dat doet u door zoveel mogelijk van de onderstaande punten te gebruiken:

• zorg dat zo’n opdrachtnemer voor een specifiek stuk werk is ingehuurd dat uw eigen werknemers normaliter niet doen. Bijvoorbeeld voor controlewerkzaamheden. In de elektrotechniek voor het installeren van een groepenkast of het maken van complexere besturingen. In de software-ontwikkeling een projectleider of een Scrum-master. In de autotechniek een APK-keurmeester. Enzovoort.
• noem ze “opdrachtnemer” in plaats van “medewerker”
• hun dossier is een leveranciersdossier dat ligt bij inkoop, geen personeelsdossier bij personeelszaken
• de gesprekken die u voor aanname met ze had zijn geen “sollicitatiegesprekken” maar “leveranciersonderhandelingen
• u houdt geen functioneringsgesprekken met ze maar hoogstens een “leveranciersevaluatie
• als ze een fout maken lossen ze dat zelf in hun eigen tijd op, u betaalt die uren niet.  (Maar leg wel vast dat het gebeurd is, bijvoorbeeld in een korte gespreksnotitie.)
• als ze afwezig zijn laat u het werk niet door eigen werknemers overnemen. Liefst zorgen ze zelf voor een vervanger. Hebben ze die niet, zet er dan een andere zelfstandige op. Is die niet beschikbaar, laat het werk dan stilliggen.
• is er weinig werk, zet de zelfstandige dan stil. Dus een fluctuerend aantal uren betalen zou regel moeten zijn. Een zelfstandige vrijwel altijd 40 uur per week laten werken is “verdacht”.
• het betalen van een soort “overwerktoeslag” is bij zelfstandigen minder gebruikelijk dan bij werknemers. Zeker voor overwerk aansluitend aan werktijd. Een overwerkregeling voor zelfstandigen die precies gelijk is aan die voor uw werknemers is ook “verdacht”.
vakbekwaamheid is de eigen verantwoordelijkheid van de zelfstandige. Betaal dus in principe geen opleidingen voor ze. Wat wel kan is ze een wat hoger uurtarief geven als ze een extra stuk vakbekwaamheid verworven hebben. Als u ze aan een interne opleiding laat deelnemen, betaal die uren dan in elk geval niet. Als het even kan, laat ze wel cursusgeld voor de opleiding betalen. Toolboxmeetings is wat anders, daar horen zelfstandigen uiteraard gewoon bij.
• het is gebruikelijk dat een zelfstandige met zijn eigen gereedschap werkt. Als u duur of specifiek gereedschap aan hem uitleent, laat hem er dan op z’n minst voor tekenen. Maar liever nog: laat hem er huur voor betalen.
• de overeenkomst die u met de zelfstandige heeft moet uiteraard zo weinig mogelijk lijken op een arbeidsovereenkomst. Als het een Modelovereenkomst kan zijn dan heeft dat sterk de voorkeur. Een geheimhoudingsbeding kan daar gewoon in. Maar een non-concurrentiebeding is niet gebruikelijk met een zelfstandige. Wilt u dat toch dan moet het zeer specifiek zijn.

Uurtarief versus bruto-uurloon

Tot slot: een zelfstandige moet zelf zijn inkomstenbelasting betalen plus de inkomensafhankelijke werkgeversbijdrage Zorgverzekeringswet. Hij heeft normaliter geen auto van uw bedrijf, moet met zijn eigen gereedschap werken, zijn eigen opleidingen betalen, krijgt minder of geen overwerktoeslag, moet in eigen tijd zijn fouten oplossen. Hij krijgt geen vakantiegeld, geen doorbetaalde verlofdagen en geen doorbetaling bij ziekte. Hij zou een eigen pensioenverzekering, arbeidsongeschiktheidsverzekering en aansprakelijkheidsverzekering moeten hebben. Allemaal redenen waarom een zelfstandige een hoger uurtarief (excl. BTW) hoort te hebben dan het bruto-uurloon van een vergelijkbare werknemer. Zorg dus dat u kunt aantonen dat u bij het bepalen van zijn uurtarief met al deze factoren rekening heeft gehouden. Een vuistregel is dat het uurtarief (excl. BTW) van een zelfstandige minimaal twee keer zo hoog zou moeten zijn als het bruto-uurloon van een vergelijkbare werknemer. Met een lager uurtarief is er het het vermoeden van misbruik van de zelfstandige en loopt u zeker “in de kijker” bij de belastingdienst.

Bron: https://josvancalsteren.nl/blog


Jos van Calsteren
E: j.vancalsteren@van-eekhout.nl
Nijverheidstraat 40 | 2901 AR  Capelle aan den IJssel
Postbus 310 | 2900 AH  Capelle aan den IJssel
Tel: 010-436 38 30 | fax: 010-436 02 43
www.van-eekhout.nl

financieel advies | employee-benefits | riskmanagement \ legal services